"Về nhà": Đông Dương qua Ánh mắt Joseph Inguimberty

“Về nhà”: Đông Dương qua Ánh mắt Joseph Inguimberty

Art Nation
22.09.26

Được các học trò của mình thân thiết gọi “cụ I”, Joseph Inguimberty là một trong những giảng viên đầu tiên của Trường Mỹ thuật Đông Dương. Trong 20 năm sinh sống tại nơi đây, ông đã sáng tác nhiều tác phẩm lấy cảm hứng từ cuộc sống bình dị và chọn ngôn ngữ hội họa chân thực. Tác phẩm “Về nhà (Le retour)” của ông sẽ xuất hiện tại phiên đấu Nghệ thuật Hiện đại của Sotheby’s Hồng Kông vào ngày 29.09.2026.

Read the English version here.

Đôi nét về Joseph Inguimberty

Joseph Inguimberty (1896–1971) sinh ra tại Marseille, Pháp. Tài năng nghệ thuật của ông đã sớm bộc lộ và được công nhận khi ông trúng tuyển vào Trường Mỹ thuật Marseille (École des Beaux-Arts de Marseille) ở tuổi 14. Ông tiếp tục theo đuổi niềm đam mê hội họa và kiến trúc tại Trường Nghệ thuật Trang trí Quốc gia Paris danh tiếng vào năm 1913.

Chân dung họa sỹ Inguimberty — *Chân dung Joseph Inguimberty (không rõ năm). Ảnh: Họa sỹ Đức Hòa chụp từ sách Joseph Inguimberty (1896-1971) (2012), NXB Pentcheff.*

Những năm tháng tại Paris đã đặt nền móng vững chắc cho sự nghiệp hội họa của ông, đồng thời giúp ông xây dựng tình bạn bền chặt với các nghệ sỹ như Maurice Brianchon, Raymond Legeult và Roland Oudot, dưới sự dìu dắt sát sao của Eugène Morand – giám đốc nhà trường vào thời điểm đó. Tuy nhiên, việc học tập của Joseph Inguimberty đã bị gián đoạn do Thế chiến thứ Nhất bùng nổ; ông đã gia nhập lực lượng bộ binh và chiến đấu cho đến khi bị thương tại Reims. Có lẽ những dư chấn đau thương của chiến tranh đã khơi dậy trong ông niềm khao khát mãnh liệt được tái hiện những niềm vui giản dị của cuộc sống, lao động và thiên nhiên trong các tác phẩm của mình.

The Hammock (Chiếc võng) Joseph Inguimberty — *Joseph Inguimberty, “Chiếc võng (Le Hamac)” (1938), sơn dầu trên toan, 201 × 301 cm. Ảnh: Sotheby’s.*

Bị lôi cuốn bởi đời sống nghệ thuật châu Âu đầy sôi động, Joseph Inguimberty đã nhận được nhiều khoản hỗ trợ du hành, cho phép ông chu du tới Hà Lan, Bỉ, Tây Ban Nha, Ý và Hy Lạp vào đầu thập niên 1920. Trong suốt các chuyến đi này, ông đã sáng tác một khối lượng tác phẩm đầy ấn tượng. Ông ghi lại những khung cảnh điền viên và các kỳ quan kiến trúc, đồng thời dành mối quan tâm đặc biệt cho cuộc sống thường nhật của người lao động. Khác với những nghệ sỹ cùng thời đang mải miết khám phá các trào lưu trừu tượng mới, Joseph Inguimberty lại chọn cách tìm kiếm cảm hứng từ nhịp sống bình dị và phát triển ngôn ngữ hội họa chân thực, giàu cảm xúc.

Ông là một trong những giảng viên sáng lập Trường Mỹ thuật Đông Dương, nơi ông đóng vai trò cầu nối giữa hội họa hàn lâm phương Tây và truyền thống Việt Nam. Ông đã sống tại Đông Dương suốt hai thập kỷ và dẫn dắt nhiều thế hệ nghệ sỹ tên tuổi như Lê Phổ, Mai Trung Thứ, Nguyễn Phan Chánh, Tô Ngọc Vân, Vũ Cao Đàm và Nguyễn Gia Trí. Cũng trong suốt 20 năm đó, Joseph Inguimberty đã hoàn thành một số tác phẩm xuất sắc nhất sự nghiệp.

Giảng viên và học sinh Trường Mỹ thuật Đông Dương khóa I — Joseph Inguimberty (thứ 2 từ trái qua), Hiệu trưởng Victor Tardieu và họa sỹ Nam Sơn cùng các học sinh Trường Mỹ thuật Đông Dương (1926). Ảnh: Les Artistes D’Asie À Paris.

Với sự hỗ trợ của Alix Aymé, ông đã đưa sơn mài vào chương trình giảng dạy của Trường Mỹ thuật Đông Dương dưới dạng bộ môn tự chọn, và thậm chí còn tự mình nhuần nhị quy trình chế tác đầy công phu này. Dưới sự chỉ dẫn của ông, sơn mài đã trở thành một chuyên ngành độc lập vào năm 1928 và được cách tân thành một chất liệu nghệ thuật hiện đại, tới ngày nay vẫn được trân trọng.

Năm 1946, ông đã quay về Pháp cùng gia đình và chưa bao giờ trở lại Đông Dương, để lại một di sản lớn cho nghệ thuật Việt Nam.

*Ảnh chụp lớp học Trường Mỹ thuật Đông Dương (khoảng 1920–1929). Ảnh: Flickr manhhai.*

Về nhà: Cảm thức chân thực về Đông Dương

Về nhà là một tác phẩm khổ lớn hiếm hoi sở hữu bố cục nhiều nhân vật, do ông bà của chủ sở hữu hiện tại mua trực tiếp từ Joseph Inguimberty trong thời gian họ công tác tại Việt Nam thời thuộc địa. Bức tranh tái hiện hình ảnh con người Việt Nam trong những khoảnh khắc đời thường nhất: ba người phụ nữ trong tà áo dài rực rỡ đang trở về nhà sau chuyến tản bộ, các thành viên gia đình nghỉ ngơi dưới bóng cả, và những người phụ nữ đang chăm chú may vá. Bố cục tác phẩm tạo nên sự tương phản giữa không gian nội thất mát mẻ, rợp bóng cây và khung cảnh thiên nhiên ngập tràn ánh nắng. Những tà áo dài màu trắng, vàng và xanh tạo thành điểm nhấn nổi bật trên nền các tông màu đất ở tiền cảnh, dẫn dắt người xem bộ hành qua toàn bộ khung cảnh.

Joseph Inguimberty, "Về nhà (Le retour)" (không rõ năm), sơn dầu trên toan, 65.8 × 162.8 cm. Ảnh: Sotheby's. — *Joseph Inguimberty, “Về nhà (Le retour)” (không rõ năm), sơn dầu trên toan, 65.8 × 162,8 cm. Ảnh: Sotheby’s.*

Joseph Inguimberty, "Về nhà (Le retour)" (không rõ năm) (trích đoạn), sơn dầu trên toan, 65.8 × 162.8 cm. Ảnh: Sotheby's. — *Joseph Inguimberty, “Về nhà (Le retour)” (không rõ năm) (trích đoạn), sơn dầu trên toan, 65.8 × 162,8 cm. Ảnh: Sotheby’s.*

Joseph Inguimberty đặc biệt đề cao trực họa. Việc quan sát trực tiếp thiên nhiên và con người thể hiện rõ nét trong Về nhà, nơi các nhân vật, kiến trúc, tán lá và đường bờ biển xa xăm hòa quyện vào nhau, tạo nên một không gian và trải nghiệm thị giác sống động.

Khác với phần lớn tác phẩm vốn thiên về cảnh ngoài trời hoặc nội thất đơn thuần, Về nhà kết hợp cả hai thế giới này – không gian gia đình rợp bóng mát mở ra khung cảnh thiên nhiên thanh tĩnh, với chiếc thuyền đang neo đậu bên mép nước phía xa xa – tạo nên mối cuộc đối thoại thân mật giữa mái ấm, con người và thiên nhiên.

Tác phẩm Về nhà sẽ xuất hiện tại phiên đấu Nghệ thuật Hiện đại của Sotheby’s Hồng Kông vào ngày 29.09.2026 sắp tới.

Thực hiện: Sotheby’s
Biên dịch: Art Nation