Độc giả thân mến,

Thoạt nhìn, mối quan hệ giữa hình ảnh và văn bản dường như tồn tại trong các tương quan nhị nguyên, vận động theo những phương thức riêng biệt và phục vụ cho các nhánh nghệ thuật độc lập: một bên là mỹ thuật, một bên là văn chương; một bên điều tiết trải nghiệm, một bên hướng đến luận bàn. Thế nhưng khi phóng tầm nhìn bao quát kim-cổ, Đông-Tây, hai yếu tố này thực chất vẫn luôn gắn bó mật thiết trong các hoạt động kiến tạo tri thức và quyền lực của nhân loại. Soi chiếu riêng về lịch sử mỹ thuật Việt Nam, ngôn ngữ không chỉ hiện diện trong trường thị giác như một công cụ lưu ký đơn thuần. Từ dấu tích chạm khắc ghi lại đời sống tâm linh thuở sơ khai, dòng chữ Hán-Nôm quyện hòa cùng hội họa trên nền các chế tác ngự dụng tinh xảo, cho đến nghệ thuật khắc ván hay tranh dân gian Đông Hồ, Hàng Trống – chữ viết đã luôn song hành cùng nét vẽ trong nghệ thuật Việt, tạo nên một chỉnh thể nghệ thuật tinh túy về thẩm mỹ và đậm đà về văn hóa.

Trên tinh thần ấy, Art Nation ra mắt ấn phẩm #12 mang chủ đề “Tiếng là nước”. Ấn phẩm mở đầu bằng tiểu luận của Dao Hoa, đặt tiền đề cho cuộc truy nguyên dọc theo những cộng hưởng giữa hình ảnh và ngôn ngữ. Ngồi Nghệ khai bút với cuộc mạn đàm cùng thư pháp gia Xuân Như về dấu ấn triện khắc và triết lý văn nhân họa trong mỹ cảm dân tộc, rồi nối dài tới các ký hiệu đương đại cùng sử gia nghệ thuật Pamela N. Corey. Từ góc độ thực hành, chữ viết được vận dụng như một thành tố của hình ảnh theo những cách thức độc đáo, làm nổi bật tính liên văn bản và khả năng lưu động của nghệ thuật: chuỗi ký tự không thể giải mã của Nguyễn Quang Huy; cảm hứng từ thi ca cổ trong sáng tác phong cảnh của Hà Mạnh Thắng; âm thanh ký ức từ sắp đặt động của Thuỷ Tiên Nguyễn; và tư duy phóng chiếu văn bản vào không gian của nhà thiết kế triển lãm Laura Miotto.

Mở rộng đối thoại, mục Giải Nghệ bắt đầu với cảm khái hồi cố trước các cổ vật tại Bảo tàng Lịch sử TP. Hồ Chí Minh, được Trần Nguyễn Tuấn tuyển chọn giới thiệu. Sự chuyển dịch văn hóa mạnh mẽ và liên tục giữa thế kỷ 20 cũng để lại dấu ấn rõ nét lên hệ quy chiếu đồ họa văn bản trên trang báo thời Pháp thuộc và tranh cổ động thời kháng chiến, được phân tích sắc sảo trong các bài viết của TS Nguyễn Hồng Ngọc, Nguyễn Hoàng Gia Bảo và Cao Quốc Huy. Nhìn về ngôn ngữ từ hai góc độ khác nhau, TS Iola Lenzi luận về động lực hình thành nên xu hướng lai ghép hình-chữ đặc trưng của các nghệ sỹ tiên phong tại Hà Nội thập niên 1990, còn Vinh Phú Phạm mổ xẻ ngôn ngữ văn bản triển lãm trong và ngoài nước hậu triết học lục địa. Cuối cùng, mục Liên Nghệ mang đến hai bài viết đặt kịch nghệ (cải lương) và mỹ nghệ (chế tác đèn lồng) vào mối liên hệ giao thoa giữa ngôn ngữ và hình ảnh trong các bộ môn sáng tạo.

Đây là một ấn phẩm đặc biệt khi xét trong tương quan tiếp nhận và kỳ vọng về một “tạp chí mỹ thuật” – nơi ngôn từ và hình ảnh mặc nhiên giao thoa trong những chiều kích phản biện. Ngôn ngữ là linh hồn của dân tộc, và chúng tôi hy vọng “Tiếng là nước” sẽ phần nào soi rọi vai trò và giá trị nghiên cứu của tiếng – ở các dạng thức và cảnh huống đa dạng – trong nghệ thuật thị giác Việt Nam.

Trân trọng,
Ace Lê
Editor-in-Chief

—

BOARD OF DIRECTORS
Ace Lê
Trần Thảo Nguyên
Tăng Bảo Quyên

EDITORIAL
Editor-in-Chief: Ace Lê
Managing Editor: ChuKim
Editors: Nhật Anh, Mary Lê, Dao Hoa, Hồng Ánh, Bảo Ngân

CONTRIBUTORS
Writers & Translators: Erika Chandra, Weiqin Chay, Iola Lenzi, Nguyễn Hoàng Gia Bảo, Nguyễn Hồng Ngọc, Nguyễn Nguyệt Tóc Tiên, Trinh Nguyễn, Nhật Anh, Tâm Phạm, Vinh Phú Phạm, Trần Nguyễn Tuấn, Xuân Quỳnh

CREATIVE
Studio Manager: Cao Quốc Huy
Graphic Designer: Ngọc Hân, Nguyễn Danh Khôi

MEDIA
Media Executive: Trinh Nguyễn

REPRESENTATIVES
Hanoi: Tâm Phạm
Bangkok: Mary Lê
Singapore: Nguyễn Lê Thủy Tiên
Taipei (China): Xuân Quỳnh
Tokyo: Hà Châu Bảo Nhi
Berlin: Lưu Bích Ngọc
Brussels: Trọng Gia Nguyễn
Paris: Thảo Trần
Los Angeles: Brian Đoàn
New York: Ally Lê