Tiếp nối thành công vang dội tại London, Sotheby’s chuẩn bị tổ chức phiên đấu giá chuyên đề đầu tiên tại châu Á mang tên “Trường từ của Foujita: Các tác phẩm thuộc bộ sưu tập Lewis (The Foujita Lexicon: Works from the Lewis Collection)” vào ngày 28 tháng 9 tại Sotheby’s Maison, Hồng Kông. Phiên đấu giá quy tụ 15 kiệt tác của cố danh họa Léonard Tsuguharu Foujita từ Bộ sưu tập Lewis danh tiếng, định giá ước tính 17,8–26,5 triệu HKD (tương đương 2,3–3,45 triệu USD).
Nhân dịp kỷ niệm 140 năm ngày sinh của cố họa sỹ, bộ sưu tập tái hiện sự nghiệp lẫy lừng kéo dài suốt sáu thập kỷ của ông, mang đến một góc nhìn hiếm có về một trong những nhân vật độc đáo và có tầm ảnh hưởng lớn nhất thuộc Trường phái Paris (School of Paris). Foujita bắt đầu gặt hái thành công trong cộng đồng nghệ thuật Montparnasse (Paris) vào thập niên 1920. Ông từng giao lưu với Amedeo Modigliani, Pablo Picasso và là đồng nghiệp của nhiều tên tuổi lớn – Chaïm Soutine, Henri Matisse hay Fernand Léger. Foujita nổi danh nhờ phong cách kết hợp kỹ thuật hội họa Nhật Bản truyền thống và châu Âu, do đó ông thường được ví như nhịp cầu văn hóa nối liền Đông và Tây. Chủ đề trong tranh ông cũng là những chủ đề chiếm nhiều cảm tình của công chúng: từ chân dung tự họa, tranh khỏa thân nữ giới cho đến hình ảnh loài mèo và những khung cảnh đời thường tại Paris.
Bộ sưu tập “Trường từ của Foujita” là thành quả từ hơn ba thập kỷ sưu tầm đầy tâm huyết của gia đình Lewis. Sự gắn bó bền bỉ của họ với các tác phẩm của Foujita phản ánh vị thế đặc biệt của ông trong lịch sử nghệ thuật cũng như sức ảnh hưởng vẫn còn nguyên vẹn tới tận ngày nay. Bộ sưu tập bao quát mọi giai đoạn quan trọng trong sự nghiệp của ông, thể hiện thành tựu phi thường của Foujita trên nhiều phương diện, chất liệu, chủ đề và bối cảnh địa lý khác nhau. “‘Trường từ của Foujita’ – tập hợp kiệt tác toàn diện nhất của Foujita được giới thiệu tại châu Á – mang đến cơ hội hiếm có để chiêm ngưỡng phong cách thẩm mỹ người nghệ sĩ người Pháp gốc Nhật này. Qua đó, bộ sưu tập khẳng định vị thế của Léonard Tsuguharu Foujita như một trong những nhân vật định hình nền nghệ thuật thế kỷ 20.” – theo Evelyn Lin, Chủ tịch mảng Nghệ thuật hiện đại và Đương đại tại Sotheby’s châu Á.
Trong số 15 kiệt tác thuộc bộ sưu tập, bức “Chân dung của tôi (Mon portrait)” là tác phẩm chân dung tự họa mang tính cột mốc khi Foujita sáng tác trong thời kỳ đỉnh cao danh vọng của mình tại Montparnasse. Trong suốt sự nghiệp, tranh chân dung tự họa là phương thức quan trọng để ông định hình và thể hiện hình ảnh cá nhân trước công chúng. “Chân dung của tôi” khắc họa chân dung nghệ sỹ khi ông đang vươn lên trở thành nhân vật hàng đầu của trường phái Paris (School of Paris). Ông bao quanh bản thân bằng những vật dụng đậm chất Nhật Bản mang lẫn hơi thở cuộc sống Châu Âu trên bàn làm việc. Các dụng cụ thư pháp Á Đông truyền thống cùng hiện diện với những vật dụng phương Tây, đã tạo nên một tuyên ngôn thị giác về sự hài hòa do Foujita sáng tạo. Bên cạnh đó, “Chân dung của tôi” khắc họa sâu hình ảnh người nghệ sỹ trong lòng người xem với kiểu tóc cắt bằng (bowl cut), cặp kính tròn và chiếc tẩu thuốc. Qua những đường nét thư pháp thanh thoát trên nền lụa cùng cách xử lý không gian âm đầy điêu luyện, tác phẩm giữ một vị trí then chốt xứng tầm trong sự nghiệp của Foujita. Những bức chân dung tự họa có tầm quan trọng như vậy cực kỳ hiếm gặp tại các phiên đấu giá, cũng như hiếm khi xuất hiện trên thị trường.
Một điểm nhấn khác trong phiên đấu giá là bức “Madeleine đang ngủ (Madeleine endormie)” (khoảng 1930). Bức tranh có ý nghĩa đặc biệt đối với gia đình Lewis vì đây là tác phẩm đầu tiên của Foujita mà họ sở hữu vào năm 1992. “Madeleine đang ngủ” đã đặt nền móng cho một trong những bộ sưu tập tư nhân quan trọng nhất xoay quanh sự nghiệp hội họa của cố họa sỹ.
Là một trong bốn tác phẩm mang tính bước ngoặt của Foujita, “Giấc mơ – Tưởng nhớ La Fontaine (Le rêve – Hommage à La Fontaine)” là một bức tranh cực kỳ hiếm có. Tác phẩm lấy cảm hứng từ truyền thống ngụ ngôn Pháp, khắc họa một gia đình cáo đang say ngủ trong khung cảnh vô cùng thanh bình. Gia đình cáo hiện lên đầy thân mật và sống động, quả thực là minh chứng cho kỹ năng bậc thầy và cả tâm hồn nhạy cảm của Foujita. Tác phẩm soi tỏ tinh thần lạc quan và dịu dàng trong thế giới tâm hồn của cố nghệ sỹ. “Tưởng nhớ La Fontaine” ra đời năm 1949 – giai đoạn mang tính bước ngoặt đối với cuộc đời và sự nghiệp của ông. Ông vẽ bức tranh trong thời gian lưu trú tại New York, nơi đánh dấu khoảnh khắc đoàn tụ bên gia đình và sự hồi sinh trong sự nghiệp. Sau khi vợ ông, bà Kimiyo đến Hoa Kỳ, hai người đã cùng bắt tay vào chuẩn bị cho triển lãm cá nhân tại phòng tranh Mathias Komor. Đó là một triển lãm rất thành công, thậm chí khôi phục tên tuổi của ông trên thị trường nghệ thuật quốc tế và là bước đệm quan trọng cho việc trở lại Paris sau này. Là một trong bốn bức tranh vẽ loài cáo duy nhất Foujita thực hiện khi sống tại Mỹ (chỉ vỏn vẹn gần hai năm 1949–1950), tác phẩm “Tưởng nhớ La Fontaine” là một chương ngắn ngủi nhưng mang tầm vóc quan trọng.
Phía trên gia đình cáo, Foujita lồng ghép một hình ảnh lấy cảm hứng từ tác phẩm “Cơn gió mạnh (Gust of Wind)” của Jean-François Millet, mô tả cảnh một chú cáo đang vật lộn giữa cơn bão. Đặt trong sự tĩnh lặng của hang ổ gia đình, sự tương phản tinh tế này càng làm nổi bật các chủ đề về nơi trú ẩn, sự hòa hợp và sự tái sinh của tác phẩm.
“Foujita đóng một vị trí đặc biệt trong bộ sưu tập của chúng tôi. Kể từ bức vẽ đầu tiên được mua lại vào năm 1992 cho tới tác phẩm gần đây nhất được chúng tôi bổ sung gần 25 năm sau, tư duy thẩm mỹ độc đáo và cách tiếp cận nghệ thuật tạo hình của ông luôn khơi dậy niềm say mê nghệ thuật trong chúng tôi. Các tác phẩm của Foujita kết hợp thật hài hòa bên cạnh các bậc thầy hiện đại khác trong cùng bộ sưu tập, như Modigliani và Picasso, song vẫn giữ cho mình nét cá tính riêng biệt. Chúng tôi vô cùng phấn khởi khi thấy tác phẩm của Foujita cùng được trưng bày tại đây, và hy vọng rằng chúng sẽ mang lại nguồn cảm hứng cho công chúng như đã từng thắp lên đam mê bên trong chúng tôi.” – theo Đại diện Bộ sưu tập Lewis.
Thực hiện và biên dịch: Hoa Lê
